รถตู้เช่าถูกกฎหมาย & ความปลอดภัย

ก่อนตกลงราคา สิ่งที่ควรตรวจก่อนคือรถคันนั้นจดทะเบียนมาเพื่อรับจ้างจริงหรือไม่ และคนขับถือใบอนุญาตตรงประเภทของงานหรือเปล่า สองเรื่องนี้ตัดสินว่าถ้าเกิดเหตุระหว่างทาง ผู้โดยสารจะมีความคุ้มครองอะไรรองรับบ้าง หน้านี้รวมสิ่งที่ผู้เช่าตรวจเองได้ก่อนโอนเงิน และคำถามที่ควรถามผู้ให้บริการก่อนตกลง โดยยึดกรอบของกรมการขนส่งทางบกเป็นหลัก ส่วนข้อกำหนดที่ปรับตามประกาศได้ ให้ตรวจกับหน่วยงานโดยตรงอีกครั้ง

รถตู้รับจ้างถูกกฎหมาย ดูยังไง

ดูพร้อมกันสามอย่าง แผ่นป้ายทะเบียนต้องเป็นพื้นเหลืองของรถโดยสารไม่ประจำทาง คนขับต้องถือใบอนุญาตขับรถสาธารณะ และรถต้องทำประกันไว้ในฐานะรถรับจ้าง ขาดข้อใดข้อหนึ่งแปลว่าคันนั้นรับงานเชิงพาณิชย์ไม่ได้ และความคุ้มครองที่ผู้โดยสารเข้าใจว่ามี อาจใช้ไม่ได้จริงตอนเกิดเหตุ

ทั้งสามข้อตรวจได้ก่อนวันเดินทาง ป้ายทะเบียนขอดูรูปถ่ายล่วงหน้าได้ ใบอนุญาตคนขับขอดูตอนขึ้นรถได้ ส่วนประกันขอเลขกรมธรรม์ไว้ก่อนก็ได้ ผู้ให้บริการที่ทำถูกต้องจะไม่รู้สึกว่าถูกจับผิด เพราะเป็นข้อมูลที่ต้องมีอยู่แล้วตามกฎหมายขนส่ง ถ้าเจอการบ่ายเบี่ยงหรือเปลี่ยนเรื่อง นั่นคือสัญญาณให้ชะลอการโอนมัดจำไว้ก่อน

ป้ายเหลืองกับป้ายขาว ต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่วัตถุประสงค์การจดทะเบียน ป้ายขาวคือรถส่วนบุคคลที่จดมาเพื่อใช้เอง ส่วนป้ายเหลืองจดเป็นรถโดยสารไม่ประจำทาง ใช้รับจ้างบรรทุกผู้โดยสารได้ เมื่อวัตถุประสงค์ต่างกัน เงื่อนไขใบขับขี่ของคนขับและการทำประกันก็ต่างตามไปด้วย การนำรถป้ายขาวมารับจ้างจึงผิดวัตถุประสงค์ที่จดไว้ตั้งแต่ต้น

จุดที่คนมองข้ามคือเรื่องประกัน กรมธรรม์ของรถส่วนบุคคลตั้งอยู่บนสมมติฐานว่ารถไม่ได้ใช้รับจ้าง เมื่อเกิดเหตุขณะรับงานเชิงพาณิชย์ บริษัทประกันมีสิทธิ์โต้แย้งความคุ้มครองได้ ผู้โดยสารที่คิดว่ามีประกันเต็มจึงอาจเหลือเพียงสิทธิ์ตามภาคบังคับ เรื่องนี้คือเหตุผลหลักที่ควรยืนยันเรื่องป้ายให้จบก่อน มากกว่าเรื่องว่าสีป้ายไหนดูน่าเชื่อถือกว่ากัน

คนขับรถตู้รับจ้างต้องมีใบขับขี่อะไร

รถที่รับจ้างขนส่งผู้โดยสารต้องใช้คนขับที่ถือใบอนุญาตสำหรับงานรับจ้าง ซึ่งเป็นคนละแบบกับใบขับขี่รถยนต์ส่วนบุคคลที่คนทั่วไปถือกัน และมีเงื่อนไขการขอที่เข้มกว่า ทั้งการอบรม การตรวจร่างกาย และการตรวจประวัติ ผู้เช่ามีสิทธิ์ขอดูก่อนออกเดินทาง ส่วนชนิดใบอนุญาตที่ถูกต้องสำหรับรถแต่ละประเภทและน้ำหนัก ตรวจสอบได้ที่กรมการขนส่งทางบก (dlt.go.th) เพราะเป็นข้อกำหนดที่หน่วยงานปรับปรุงได้ตามประกาศ

นอกจากใบอนุญาต ยังมีอีกหลายข้อที่ถามแล้วช่วยคัดผู้ให้บริการได้เร็ว เช่น ทริปทางไกลมีคนขับสำรองหรือไม่ รถตรวจสภาพก่อนออกงานอย่างไร และติดต่อคนขับล่วงหน้าได้ก่อนกี่ชั่วโมง คำตอบที่ชัดเจนบอกได้ว่าเบื้องหลังมีระบบจัดคิวจริง ต่างจากผู้ให้บริการที่รับงานไว้ก่อนแล้วค่อยวิ่งหารถเอาในภายหลัง ดูงานที่เรารับได้ที่หน้ารวมบริการรถตู้

ประกันรถตู้รับจ้างมีกี่ชั้น คุ้มครองอะไรบ้าง

มองเป็นชั้นซ้อนกันจะเข้าใจง่ายที่สุด ชั้นแรกคือภาคบังคับตาม พ.ร.บ. ที่กฎหมายกำหนดให้ทุกคันต้องมีและดูแลค่ารักษาพยาบาลเบื้องต้น ชั้นถัดมาคือประกันภาคสมัครใจที่เจ้าของรถเลือกทำเพิ่มตามชั้นที่ต้องการ และบางรายทำประกันผู้โดยสารเสริมอีกชั้นสำหรับคนที่นั่งมาด้วยโดยเฉพาะ

คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ว่ามีประกันหรือเปล่า เพราะคำตอบคือมีเสมอ แต่ควรถามว่าทำไว้ในฐานะรถรับจ้างหรือรถส่วนบุคคล และคุ้มครองผู้โดยสารในวงเงินระดับไหน ขอเลขกรมธรรม์เก็บไว้ในแชทตั้งแต่ตอนยืนยันงานจะช่วยได้มากหากต้องใช้จริง เรื่องนี้ถามซ้ำได้ที่หน้าคำถามที่พบบ่อย

นั่งเกินจำนวนที่นั่งจดทะเบียน ผิดกฎหมายไหม

ผิด รถโดยสารจดทะเบียนโดยระบุจำนวนที่นั่งไว้ชัดเจน การรับผู้โดยสารเกินกว่านั้นเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายขนส่งและมีบทลงโทษ ที่หนักกว่าค่าปรับคือเรื่องความคุ้มครอง เพราะผู้โดยสารส่วนที่เกินอาจถูกโต้แย้งสิทธิ์เมื่อเกิดเหตุ และไม่มีเข็มขัดนิรภัยประจำที่นั่งรองรับ

วิธีเลี่ยงที่ง่ายที่สุดคือนับคนให้ครบตั้งแต่ตอนขอราคา รวมเด็กเล็กที่ต้องมีที่นั่งของตัวเองด้วย ถ้าจำนวนคนเกินความจุของรถหนึ่งคัน การเพิ่มอีกคันตรงไปตรงมากว่าการเบียดกันไป ดูวิธีเลือกขนาดรถจากจำนวนคนและสัมภาระได้ที่หน้ารถตู้กี่ที่นั่ง และดูรถที่ใช้งานจริงได้ที่หน้ารถตู้ VIP ของเรา

เข็มขัดนิรภัยในรถตู้โดยสาร ต้องคาดทุกที่นั่งหรือไม่

ต้องคาด รถโดยสารสาธารณะกำหนดให้ที่นั่งผู้โดยสารมีเข็มขัดนิรภัยและให้ผู้โดยสารคาดขณะรถเคลื่อนที่ ครอบคลุมทุกแถวรวมถึงแถวหลังสุด สำหรับทางไกลที่ใช้ความเร็วต่อเนื่อง เข็มขัดคืออุปกรณ์ที่ลดความรุนแรงของการบาดเจ็บได้มากที่สุดเมื่อเทียบกับอย่างอื่นในรถ

ถ้าเจอเข็มขัดที่ชำรุดให้แจ้งคนขับเพื่อสลับที่นั่ง รถที่ดูแลดีจะตรวจจุดนี้ก่อนรับงานอยู่แล้ว และการแจ้งล่วงหน้าว่ามีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุร่วมเดินทางช่วยให้จัดที่นั่งได้เหมาะกว่าการไปตกลงกันหน้างาน กรณีเดินทางกันหลายครอบครัว ดูวิธีจัดคนขึ้นรถได้ที่หน้าทัวร์กรุ๊ปหมู่คณะ

GPS ในรถโดยสารสาธารณะติดไว้ทำไม

ติดไว้เพื่อให้ตรวจสอบการเดินรถย้อนหลังได้ ทั้งความเร็ว เส้นทาง และเวลาที่รถวิ่งจริง ข้อมูลชุดนี้ทำให้ผู้ประกอบการเห็นว่าคนขับคนไหนใช้ความเร็วเกินหรือขับยาวเกินตารางที่วางไว้ และใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงได้เมื่อมีข้อโต้แย้งเรื่องเวลาหรือเส้นทาง

สำหรับผู้โดยสาร ประโยชน์ที่เห็นชัดคือการเดินทางถูกบันทึกเป็นข้อมูลที่ย้อนดูได้ แทนที่จะพึ่งความจำของคนสองฝ่าย เวลามีเรื่องต้องตรวจสอบจึงคุยกันบนข้อเท็จจริงได้ ถ้าไม่แน่ใจว่ารถที่จะเช่ามีระบบติดตามหรือเปล่า ถามก่อนจองได้ตรง ๆ เป็นคำถามปกติที่ผู้ให้บริการซึ่งทำงานถูกต้องตอบได้อยู่แล้ว

คนขับขับต่อเนื่องได้นานแค่ไหน ต้องพักเมื่อไหร่

หลักการคือไม่ขับยาวจนล้า ต้องมีช่วงพักเป็นระยะ และคุมชั่วโมงรวมต่อวันไม่ให้ยืดออกไปเรื่อย ๆ ส่วนตัวเลขตามข้อกำหนดของทางราชการปรับได้ตามประกาศ จึงควรตรวจกับกรมการขนส่งทางบกเมื่อต้องอ้างอิงจริงจัง ภาพด้านล่างคือแนวทางที่ใช้กันทั่วไปในการวางตารางคนขับทางไกล ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับจุดจอดพักสั้น ๆ ให้ผู้โดยสารลงยืดเส้นที่ถี่กว่านั้น

ผลของการวางตารางแบบนี้คือทริปยาวจะมีจุดแวะที่วางไว้ล่วงหน้า แทนการแวะเมื่อคนขับเริ่มฝืน กรณีเดินทางข้ามภาคหรือค้างคืนหลายวัน การจัดคนขับสำรองเป็นทางออกที่ปลอดภัยกว่าการเร่งให้คนเดียวขับรวดเดียวจบ ดูวิธีวางแผนทริปหลายวันได้ที่หน้าเหมารถตู้ไปต่างจังหวัด

ก่อนโอนมัดจำ ควรขอดูอะไรบ้าง

ขอสี่อย่างก็พอ รูปป้ายทะเบียนของรถคันที่จะใช้จริง ใบอนุญาตขับรถสาธารณะของคนขับ เลขกรมธรรม์ประกัน และใบเสนอราคาที่เขียนไว้ว่ารวมอะไรและไม่รวมอะไร ทั้งสี่อย่างเป็นสิ่งที่ต้องมีอยู่แล้วถ้าทำงานถูกต้อง การขอดูจึงไม่ใช่การเรียกร้องเกินเหตุ

อยากตรวจสอบข้อกำหนดตัวจริง ดูได้ที่ไหน

แหล่งที่อ้างอิงได้คือกรมการขนส่งทางบก ซึ่งดูแลทั้งการจดทะเบียนรถโดยสาร ใบอนุญาตขับรถสาธารณะ และเงื่อนไขการประกอบการขนส่ง เว็บไซต์ของกรมมีช่องทางสอบถามและประกาศที่ปรับปรุงเป็นระยะ ถ้าต้องนำข้อกำหนดไปใช้อ้างอิงจริง ให้ยึดจากประกาศฉบับล่าสุดของหน่วยงานเสมอ

อ้างอิง: กรมการขนส่งทางบก (dlt.go.th) และ พ.ร.บ.การขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 · ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานราชการสำหรับกรณีเฉพาะ